La ciudad interior : la educación como fundamento de la utopía moral en la Civitas Veri Sive Morum de Bartolomeo del Bene.

dc.contributor.advisorPrada Dussán, Augusto Maximilianospa
dc.contributor.authorHerrera Castillo, Miguel Augustospa
dc.date.accessioned2026-02-11T20:57:07Z
dc.date.available2026-02-11T20:57:07Z
dc.date.issued2025
dc.description.abstractEsta monografía realiza un análisis del papel fundamental que desempeña la educación en el proyecto utópico de la Civitas Veri sive Morum (1609), obra del autor italiano Bartolomeo del Bene. El estudio se inscribe en una redefinición del concepto mismo de utopía, alejándose de las concepciones que la reducen a un mero ejercicio de ficción irrealizable. Frente a esto, se propone una concepción de la utopía como una cualidad constitutiva de la naturaleza humana: un acto de conciencia histórica y un impulso proyectivo que dinamiza la vida en comunidad, movilizando el deseo de cambio y la aspiración a un estado mejor. Desde esta perspectiva, la Civitas Veri es una expresión del pensamiento utópico renacentista. La investigación demuestra que la originalidad de la propuesta de Del Bene reside en una operación crucial: la internalización del espacio utópico. Mientras que las utopías canónicas de Tomás Moro, Tommaso Campanella o Francis Bacon proyectan sociedades ideales en geografías externas y describen minuciosamente sus instituciones políticas, económicas y sociales, Del Bene traslada la ciudad perfecta al terreno de la subjetividad moral. La tesis central que se defiende es que, para Del Bene, la educación en la virtud es el fundamento indispensable y previo para cualquier cambio social posible. El análisis se centra en dos mecanismos educativos principales de esta utopía interiorizada: el uso de las imágenes y la poesía (ut pictura poesis) y la metáfora del viaje filosófico. Así, el trabajo se divide en tres partes: en la primera parte, se redefine la utopía y se mencionan todos los elementos fundamentales para comprender el pensamiento utópico; en la segunda parte, se introducen el autor y su obra, respondiendo a la pregunta de por qué la Civitas Veri se puede considerar una utopía; en la tercera parte, se abordan la educación, a partir de la obra en cuestión, a través del análisis del uso de las imágenes y la poesía, y el viaje filosófico.spa
dc.description.abstractenglishThis monograph undertakes an analysis of the fundamental role played by education within the utopian project of the Civitas Veri sive Morum (1609), a work by the Italian author Bartolomeo del Bene. The study is framed by a redefinition of the very concept of utopia, moving away from interpretations that reduce it to a mere exercise in unrealizable fiction. In contrast, it proposes an understanding of utopia as a constitutive quality of human nature: an act of historical consciousness and a projective impulse that dynamizes communal life, mobilizing the desire for change and the aspiration for a better state of being. From this perspective, the Civitas Veri is positioned as a significant expression of Renaissance utopian thought. The investigation demonstrates that the originality of Del Bene's proposal lies in a crucial operation: the internalization of utopian space. Whereas canonical utopias by Thomas More, Tommaso Campanella, or Francis Bacon project ideal societies onto external geographies and meticulously describe their political, economic, and social institutions, Del Bene transposes the perfect city onto the terrain of moral subjectivity. The central thesis defended is that, for Del Bene, education in virtue constitutes the indispensable and preliminary foundation for any possible social change. The analysis focuses on two primary educational mechanisms of this internalized utopia: the use of images and poetry (ut pictura poesis) and the metaphor of the philosophical journey. Consequently, the work is structured into three parts. The first part redefines utopia and outlines the fundamental elements necessary for understanding utopian thought. The second part introduces the author and his work, addressing the question of why the Civitas Veri can be considered a utopia. The third part examines education, as treated in the work in question, through an analysis of the use of images and poetry, and the philosophical journey.
dc.description.degreelevelPregradospa
dc.description.degreenameLicenciado en Filosofíaspa
dc.format.mimetypeapplication/pdfspa
dc.identifier.instnameinstname:Universidad Pedagógica Nacionalspa
dc.identifier.reponamereponame: Repositorio Institucional UPNspa
dc.identifier.repourlrepourl: http://repositorio.pedagogica.edu.co/
dc.identifier.urihttp://hdl.handle.net/20.500.12209/21951
dc.language.isoes
dc.publisherUniversidad Pedagógica Nacionalspa
dc.publisher.facultyFacultad de Humanidadesspa
dc.publisher.programLicenciatura en Filosofíaspa
dc.relation.referencesAcevedo, D., y Prada, M. (2017). “Pensar la vida: crisis de las humanidades y praxis filosófica”. Revista Colombiana de Educación, (72), 15-37.
dc.relation.referencesAgostino. (2015). Le confessioni. Torino: Einaudi
dc.relation.referencesAndrea, J. V. (1619). Reipublicae Christianopolitanae descriptio. Argentorati, sumptibus haeredum Lazari Zetzneri.
dc.relation.referencesAristoteles. (1887). Ethica Nicomachea. Lipsiae: in aedibus B.G. Teubneri.
dc.relation.referencesAristoteles. (s.f.). Politica. Lipsiae: in aedibus B.G. Teubneri.
dc.relation.referencesBacon, F. (1661). Nova Atlantis. Amstelodami: Ex oficina Elzeveriana
dc.relation.referencesBaczko, B. (1979). L´utopia: Imaginazione sociale e rappresentazioni utopiche nell’età dell’illuminismo. Einaudi
dc.relation.referencesBloch, E. (2005). Il principio speranza. Milano: Garzanti Editore.
dc.relation.referencesCampanella, T. (1643). Civitas Solis. Apud Ioannem a Waesberge.
dc.relation.referencesCarsana, C. y Schettino, M. (2008). Utopia e utopie nel pensiero storico antico. “L’Erma” di Bretschneider.
dc.relation.referencesCavallé, M. (2006). La sabiduría recobrada: La filosofía como terapia. Madrid: MR ediciones.
dc.relation.referencesCerletti, A. (2008). Enseñar filosofía como problema filosófico. Buenos Aires: Libros del Zorzal.
dc.relation.referencesCicero, M. T. (s.f.) Tusculanae Disputationes. Recuperado de: http://www.thelatinlibrary.com
dc.relation.referencesDella Mirandola, Pico. (1942). De hominis dignitate. Florencia: Vallechi Editore.
dc.relation.referencesDel Bene, Bartholomeus. (1609). Civitas veri sive morum. Parisiis: Apud Ambrosium et Hieronymum Doruart sub scuto Solari via Iacobaea.
dc.relation.referencesDel Rayo, M. (2012). Utopología desde nuestra América. Bogotá: Ediciones desde abajo.
dc.relation.referencesFracastorus, Hieronymus. (1555). “Naugerius sive de poetica dialogus”. En Naugerius, A. et Venetius, P. Hieronymi Fracastorii Veronensis Opera omnia in unum proxime post illius mortem collecta quorum nomina sequens pagina plemius indicat. Venetiis, apud Iuntas.
dc.relation.referencesGott, Samuel. (1648). Nova Solyma. Londini, typis Ioannis Legati.
dc.relation.referencesHertzler, J. (1922). The History of Utopian Thought. London: Allan & Unwin
dc.relation.referencesHolberg, L. (1741). Nicolai Klimii iter subterraneum novam thelluris theoriam ac historiam quintae monarchiae adhuc nobis incognitae exhibens. Hafniae et Lipsiae: Sumptibus Iacobii Preussii.
dc.relation.referencesHouston, C. (2014). The Renaissance Utopia. Dialogue, Travel and the Ideal Society. Burlington: Ashgate.
dc.relation.referencesKallendorf, C. (2002). Humanist Educational Treatises. London: Harvard University Press.
dc.relation.referencesLines, D. (2002). Aristotle’s Ethics in the Italian Renaissance (CA. 1300-1650): The Universities and the Problem of Moral Education. London: Brill.
dc.relation.referencesLines, D. (s.f.). Aristotle’s Ethics in the Renaissance. London: Cambridge University Press.
dc.relation.referencesManuel, F. E. y Manuel, F. P. (1981). El pensamiento utópico en el mundo occidental (3 tomos). Madrid: Taurus.
dc.relation.referencesMorus, T. (1518). De optimo reip[ublicae] statu, deque noua insula Vtopia, libellus uere aureus, nec minus salutaris quám festiuus, clarissimi disertissimique viri THOMAE MORI inclytae civitatis Londinensis civis et Vicecomitis. Apud inclytam Basileam.
dc.relation.referencesMoro, T. (1995). Utopía (estudio preliminar de Antonio Poch). Santafé de Bogotá: Rei andes LTDA.
dc.relation.referencesMumford, L. (2013). Historia de las utopias. Pepitas de calabaza
dc.relation.referencesPetrarca, F. (1859). De rebus familiaribus et variae. Florentiae: Typis Felicis Le Monnier.
dc.relation.referencesPlatón. (1770). Apologia Socratis. En Platonis dialogi quatuor. (I. F. Fischerus, Ed.). Sumptu I. F. Langenhemii.
dc.relation.referencesPlatón. (1822). Alcibiades. En Platonis Dialogi IV. (P. Buttmannus, Ed.). Sumptibus Augusti Mylii.
dc.relation.referencesPlatón. (1978). Res Publica. En Platonis Opera, tomus IV (I. Burnet, Ed.). Oxford University Press.
dc.relation.referencesQuarta, C. (2015). Homo Utopicus: La dimensione storico-antropologica dell’utopia. Bari: Edizioni Dedalo
dc.relation.referencesRothstein, E. (2003). “Utopia and Its Discontents”. En Rothstein, E., Muschamp H. y Marty, M. Visions of Utopia. New York: Oxford University Press.
dc.relation.referencesRivas, E. (2014). Novae Solymae Samuel Gott (1648). En Textos utópicos en la Inglaterra del siglo XVII. Tomo I: Utopías y organización social. Buenos Aires: Facultad de Filosofía y Letras (UBA).
dc.relation.referencesSan Buenaventura. (2002). Itinerarium Mentis in Deum. New York: The Franciscan Institute
dc.relation.referencesServier, J. (1969). Historia de la utopía. Venezuela: Monte Ávila Ed.
dc.relation.referencesServier, J. (1995). La utopía. Fondo de Cultura Económica.
dc.relation.referencesTarchiani, N. (1903). Introduzione. En Un idillio rusticale e altre rime valdelsane di Bartolommeo Del Bene. Valdelsa: Società istorica della Valdelsa.
dc.relation.referencesTrousson, R. (1995). Historia de la literatura utópica: viajes a países inexistentes. (trad. Carlos Manzano). Península.
dc.relation.referencesVieira, F. (2010). “The concept of utopia”. En Claeys, G. (ed.). The Cambridge Companion to Utopian Literature. Cambridge University Press.
dc.relation.referencesVisser, A.S.Q. (2005). Joannes Sambucus and the Learned Image: The Use of the Emblem in Late-Renaissance Humanism. Brill
dc.relation.referencesVivis, I.L. (1532). De disciplinis libri XX. Coloniae: Ioannes Gymnicus.
dc.relation.referencesVV.AA. (2003). Mundus emblematicus. Studies in Neo-Latin Emblem Books. (ed. Enenkel, K., & Visser, A.). Brepols.
dc.relation.referencesWinter, J.M. (1978). Compendium utopiarum: eine typologie der text “Utopia”, “Neu-Atlantis”, “Oceana”, “Utopia”, “Christianopolis”, “Sonnenstaat”, “Civitas Solis”. B.G. Teubner.
dc.rights.accessrightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.rights.accessrightshttp://purl.org/coar/access_right/c_abf2
dc.rights.creativecommonsAttribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International
dc.rights.urihttps://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
dc.subjectUtopíaspa
dc.subjectEducaciónspa
dc.subjectBartolomeo del Benespa
dc.subjectCivitas Verispa
dc.subjectVirtudspa
dc.subjectUt pictura poesisspa
dc.subjectViaje filosóficospa
dc.subject.keywordsUtopiaeng
dc.subject.keywordsEducationeng
dc.subject.keywordsBartolomeo del Beneeng
dc.subject.keywordsCivitas Verieng
dc.subject.keywordsVirtueeng
dc.subject.keywordsUt pictura poesiseng
dc.subject.keywordsPhilosophical journeyeng
dc.titleLa ciudad interior : la educación como fundamento de la utopía moral en la Civitas Veri Sive Morum de Bartolomeo del Bene.spa
dc.title.translatedThe Inner City : education as the foundation of Moral Utopia in the Civitas Veri Sive Morum of Bartolomeo del Beneeng
dc.type.coarhttp://purl.org/coar/resource_type/c_7a1feng
dc.type.driverinfo:eu-repo/semantics/bachelorThesiseng
dc.type.hasVersioninfo:eu-repo/semantics/acceptedVersion
dc.type.localTesis/Trabajo de grado - Monografía - Pregradospa

Archivos

Bloque original

Mostrando 1 - 1 de 1
Cargando...
Miniatura
Nombre:
La ciudad interior - La educación como fundamento de la utopía.pdf
Tamaño:
1.4 MB
Formato:
Adobe Portable Document Format

Bloque de licencias

Mostrando 1 - 2 de 2
No hay miniatura disponible
Nombre:
license.txt
Tamaño:
1.71 KB
Formato:
Item-specific license agreed upon to submission
Descripción:
No hay miniatura disponible
Nombre:
202503200262843 - 03 DIC 26 MIGUEL HERRERA.pdf
Tamaño:
347.95 KB
Formato:
Adobe Portable Document Format
Descripción:
Licencia aprobada